Méér dan tien jaar later knopen we wéér aan bij die realiteit. Dank zij de Fair Move connectie met Finland inviteerden we een Mexicaanse delegatie die na de conferentie in Turku rond eerlijke handel een toernee deed in Europa. Onze partners: Uusi Tuuli (Paula’s boot), Friends of The Earth en Climaxi.
De Mexicaanse delegatie is afkomstig uit Oaxaca, een buurstaat van Chiapas in het Zuiden van het land. Binnen die regio woont een paar tienduizenden mensen sterke Triqui-gemeenschap, als een vlek in het midden van de deelstaat, bestaande uit een dertigtal gemeenten.
De Triqui kennen een woelige geschiedenis van verzet: ze maakten het de koloniale autoriteiten knap lastig. Pas in de jaren 20 van de 20e eeuw kwamen de Triqui definitief onder controle van de centrale overheid, nadat hun gebied was toegekend aan grootgrondbezitters die er koffieplantages vestigden.
Ook bestond decennialang een geheime eugenetische campagne waarbij veel Triqui tegen hun wil gesteriliseerd werden. In de jaren 70 slaagde een comité van oudere Triqui's er enige tijd in het geweld in te dammen, maar toen dit comité gecoöpteerd werd door de PRI, de toen oppermachtige eenheidspartij in Mexico, was het weer gedaan met de rust.
In 1980 werd de MULT opgericht, begonnen als een boerenvakbond maar ook deze beweging werd ingekapseld door de PRI die het omtoverde in een paramilitaire organisatie. Uit de MULT kwam de MULTI, die een autonome koers voer. Telkens andere organisaties oprichten en die door de centen van de PRI zien omtoveren tot organisaties die in handen zijn van de overheid, dat is niet leuk natuurlijk.
Waarom die ganse heisa? In het Triqui-territorium zitten behoorlijk wat mineralen in de grond én de streek is zéér vruchtbaar op landbouwgebied. De Mexicaanse grondwet en de lokale wetten voorzien autonomie voor inheemse bevolkingsgroepen, maar in de feiten wordt die autonomie niet gegund. Vermits leger en politie moeilijk tegen de grondwet kunnen ingrijpen, zet men dan maar paramilitairen in.
Na de eeuwwisseling kreeg de PRI het harder te verduren in Mexico. De sociaal-democratische PRD en de rechtse PAN sloegen de handen in elkaar om de PRI van de macht te verdrijven. Dat lukte hen op nationaal niveau én in een aantal deelstaten zoals Oaxaca.
De Triqui hebben evenwel weinig banden met het begrip politieke partijen én verwijten (net zoals het EZLN trouwens) de nieuwe machthebbers dat er fundamenteel weinig verandering te bespeuren was.
In 2006 riepen de Triqui in San Juan Copala tijdens de protesten tegen gouverneur Ulises Ruiz de 'autonome gemeente San Juan Copala' uit. Ruiz wordt wel beschuldigd van het organiseren van doodseskaders in de Triqui-regio. In 2008 werden twee journalistes van een Triqui-radiostation door een gewapende groepering, waarschijnlijk gelieerd aan de staatsoverheid, vermoord.
Op 27 april 2010 viel de paramilitaire organisatie UBISORT in Oaxaca (Triqui) een humanitair konvooi aan. Dit konvooi bracht medicijnen en voeding naar de autonome gemeente San Juan De Coppola. Tijdens de overval werden twee mensen gedood: Bety (verantwoordelijk voor de lokale NGO Cactus) en Jiry (Fins waarnemer voor Uusi Tuuli, een partnerorganisatie van 't Uilekot in het Europese Fair Move project) werden vermoord. De Belg Martin Sautan werd een tijdje vermist.
Een jaar later werd Rufino Juarez Hernandez, leider van het paramilitaire UBISORT aangehouden, op verdenking van een aantal misdaden in de regio. De internationale gemeenschap vraagt het gerecht van de Mexicaanse deelstaat Oaxaca om ook het onderzoek naar de aanslag, waar UBISORT volgens tientallen getuigen achter zat, grondig en performant te onderzoeken.
In het staatsapparaat is de invloed van de Mexicaanse PRI-partij immers nog duidelijk voelbaar. In juli vorig jaar verloor de PRI na 83 jaar de verkiezingen in Oaxaca. Haar invloed binnen het ambtenarenkorps, justitie en politie blijft evenwel groot.
Volgens heel wat waarnemers in de regio werd UBISORT onder impuls van de PRI opgericht om de Indianengemeenschap de verdelen en Copola te isoleren. UBISORT presenteert zich dan ook als 'inheemse organisatie'.
Ondertussen werden om en rond de stad Copala 25 mensen gedood en/of gemarteld. Op een jaar tijd werden honderden Triqui-mensen in de omgeving van de stad weg gestuurd, om een soort van isolerende blokkade tegen de stad te kunnen organiseren met een gordel van 'gezuiverd' gebied.
De Triqui gemeenschap organiseert samen met anderen ( o.m. de Zapatisten uit Chiapas) een mars naar Mexico City om te protesteren tegen het geweld in de deelstaat en druk uit te oefenen op het lopende onderzoek naar de paramilitaire chef van Ubisort. Men eist een grondig en performant onderzoek, dat gaat over ALLE door UBISORT aangerichte moorden.
Catapa, Climaxi, vzw ’t Uilekot, Uusi Tuuli én Friends of The Earth ondersteunen deze eisen via een internationale petitie: http://www.uilekot.org/petities!
Filip De Bodt
